ควัน ฝุ่น ฝุ่นละออง ระบบหายใจ เหนื่อยง่าย โรคซิลิโคสิส โรคปอดฝุ่นหินทราย ไอ ไอเป็นเลือด

สูดเอาฝุ่นละอองเข้าไปมากๆ ต้องระวัง!! อาจเสี่ยงเป็น โรคปอดฝุ่นหินทราย ได้

หน้าแรก / โรคและการป้องกัน / สูดเอาฝุ่นละอองเข้าไปมากๆ ต้องระวัง!! อาจเสี่ยงเป็น โรคปอดฝุ่นหินทราย ได้

ช่วงนี้เราจะได้ยินข่าวเรื่องฝุ่นละอองในอากาศค่อนข้างมาก เพราะฉะนั้นเราจะต้องรู้จักดูแลรักษาสุขภาพเป็นอย่างดี รู้จักป้องกันด้วยการใส่หน้ากากป้องกัน หรือหน้ากากอนามัยให้ถูกต้อง โดยเฉพาะผู้ที่ต้องเผชิญกับฝุ่นควันโดยตรง เพราะมันอาจทำให้คุณเสี่ยงต่อการเป็น โรคปอดฝุ่นหินทราย ได้

โรคปอดฝุ่นหินทราย (silicosis) คือ โรคชนิดหนึ่งซึ่งเกิดจากการสูดหายใจเอาฝุ่นละอองเล็กๆ ของผลึกซิลิก้า ซิลิกอนไดออกไซด์ หรือฝุ่นหินทรายอื่นๆ เข้าไปในปอด แล้วทำให้เกิดเป็นเนื้อเยื่อพังผืดเป็นจุดเล็กๆ ในปอดทั้ง 2 ข้าง

อาการของโรคปอดฝุ่นหินทราย

ทำให้มีอาการหายใจหอบเหนื่อย ทรวงอกขยายตัวได้น้อยลง ทำงานเหนื่อยง่าย ไม่มีไข้ การตรวจทางเอกซเรย์จะเห็นลักษณะโดยเฉพาะของโรคนี้ และมักเสี่ยงต่อการเป็นวัณโรคปอดได้ง่ายกว่าบุคคลทั่วไป ผู้ประกอบอาชีพที่เสี่ยงต่อการเป็นโรคปอดฝุ่นหินจากการทำงานได้แก่ ผู้ที่ทำงานแกะสลักหิน ผู้ที่ทำงานในอุตสาหกรรมเหมืองแร่หรืองานที่เกี่ยวข้องกับการตัดหิน สกัดหิน โม่บดย่อยหิน อุตสาหกรรมทำแก้ว เซรามิก ครก กระเบื้องทนไฟ วัตถุทนความร้อน เครื่องสุขภัณฑ์ ฯลฯ

โรคปอดฝุ่นหินทราย

ฝุ่นผงซิลิก้าเข้าสู่ร่างกายได้อย่างไร

ผลึกซิลิก้าบริสุทธิ์จะเข้าสู่ร่างกายในรูปของฝุ่นที่มีขนาดเล็กมากโดยการหายใจ และเข้าไปสะสมตัวอยู่ในบริเวณถุงลมปอด ซึ่งฝุ่นที่เข้าสู่ถุงลมของปอด จะมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางที่แตกต่างกัน ซึ่งสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ชนิดใหญ่ๆ คือ

1. ฝุ่นที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 5-15 ไมโครเมตร จะไม่เป็นอันตรายต่อปอด เนื่องจากฝุ่นดังกล่าวจะตกค้างบนเยื่อบุหลอดลมเป็นส่วนใหญ่ และร่างกายจะขับออกมาสู่ภายนอกปอดได้ด้วยการไอ หรือจาม

2. ฝุ่นที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 0.5-5 ไมโครเมตร เป็นกลุ่มของฝุ่นส่วนใหญ่ที่เข้าถึงถุงลมของปอด และทำให้เกิดปฏิกิริยาตอบสนองจากเนื้อเยื่อของปอดได้

3. ฝุ่นที่มีขนาดน้อยกว่า 0.5 ไมโครเมตร ส่วนใหญ่จะแขวนลอยอยู่ในอากาศ จึงถูกขับออกมาจากปอดพร้อมๆ กับลมหายใจ โอกาสที่จะตกลงบนถุงลมจึงมีน้อย อาการของโรคปอดฝุ่นหินทราย แบ่งออกได้เป็น 2 ชนิด

  • ชนิดเฉียบพลัน ได้รับฝุ่นหินทรายในปริมาณมากๆ ในเวลาสั้นๆ อาการจะปรากฏหลังการสัมผัส 1-2 สัปดาห์
  • ชนิดเรื้อรัง มีอาการหลังจากได้รับฝุ่นในปริมาณไม่มากนัก แต่ได้รับเป็นเวลานาน อาจจะมากกว่า 15 ปีขึ้นไป บางรายอาจไม่มีอาการชัดเจน หรือพบอาการเหนื่อยง่ายเวลาออกแรง ไอแห้งๆ แบบเรื้อรัง บางครั้งไอเป็นเลือด

การสังเกตอาการเบื้องต้น

1. มีอาการเหนื่อยง่ายเวลาออกแรง

2. มีอาการของระบบทางเดินหายใจ ได้แก่ ไอ หอบ เหนื่อย เป็นต้น

3. มีอาการไอแห้งๆ และบางครั้งอาจมีอาการไอเป็นโลหิต

โรคปอดฝุ่นหินทราย

ป้องกันตัวเองได้อย่างไร?

การป้องกันที่ดีที่สุด คือ การหลีกเลี่ยงการสูดหายใจเอาฝุ่นทรายเข้าสู่ร่างกาย ซึ่งหากหลีกเลี่ยงไม่ได้ ก็จำเป็นต้องใช้เทคนิคและวิธีการต่างๆ ในการป้องกัน หรือลดปริมาณฝุ่นหินทรายที่มีอยู่ในบรรยากาศการทำงานให้อยู่ในระดับที่ปลอดภัย การป้องกันสามารถทำได้ดังนี้

1. การป้องกันทางสิ่งแวดล้อม

  • การควบคุมป้องกันที่แหล่งกำเนิดฝุ่น เช่น การใช้อุปกรณ์ปิดเพื่อป้องกันไม่ให้ฝุ่นฟุ้งกระจายออกมาจากเครื่องจักร
  • ควบคุมและป้องกันทางผ่านฝุ่น ได้แก่ สร้างกำแพงหรือใช้ตาข่ายกั้นขอบข้างเครื่องจักรกับคนทำงานในโรงงานโม่บดย่อยหิน
  • ควบคุมและป้องกันที่คนทำงาน ได้แก่ การใช้หน้ากากกรองฝุ่นหินได้ และได้รับการรับรองมาตรฐาน แต่การป้องกันที่ดีหรือได้ผลมากที่สุด คือ การจัดการที่ต้นเหตุ หากไม่สามารถดำเนินการหรือจัดการได้ ทางเลือกต่อมาคือ การใส่หน้ากากเพื่อป้องกันฝุ่น แต่การใส่หน้ากากเป็นทางเลือกสุดท้าย ที่ไม่ได้ผลเท่ากับการจัดการที่ต้นเหตุ

2. การป้องกันทางสุขภาพ

การตรวจสุขภาพเป็นประจำทุกปี โดยผู้ปฏิบัติงานควรได้รับการตรวจสุขภาพทั่วไป เอกซเรย์ปอดและการตรวจสมรรถภาพปอดจากแพทย์ เพื่อเป็นการคัดกรองโรคเบื้องต้นสำหรับผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ว่า ป่วยด้วยโรคซิลิโคสิส ควรได้รับการรักษาและการฟื้นฟูสมรรถภาพ โดยการรักษาตามอาการ เพื่อบรรเทาความเจ็บป่วยและอาการแทรกซ้อนอื่นๆ เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยมีอายุยืนยาวต่อไป

คลิป > กทม.มีค่าฝุ่นละอองเกินมาตรฐานหลายแห่ง

ที่มา : สสส.

ขออนุญาตใช้เนื้อหา