กายบริหาร ช่วยชะลอ ข้อเข่าเสื่อม

หน้าแรก / วิธีดูแลสุขภาพ / กายบริหาร ช่วยชะลอ ข้อเข่าเสื่อม

ข้อเข่าเสื่อม เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ ปวดข้อเข่า ในผู้สูงอายุ โดยอาการปวดที่เกิดจากภาวะข้อเข่าเสื่อมนี้เกิดจากสาเหตุดังต่อไปนี้
1. แรงกดที่ผ่านผิวข้อเข่า ยิ่งถ้าน้ำหนักตัวมาก แรงกดก็จะมากทำให้ปวดเวลาลุก ยืน เดิน นั่งเฉยๆ จะไม่ปวด
2. อาการอักเสบของข้อเข่า เกิดจากการใช้งาน หรือ กิจกรรมที่งอเข่ามากๆ เช่น นั่งพับเพียบ ขัดสมาธิ นั่งยองๆ ขี่จักรยานเตี้ย ขึ้นลงบันไดมากๆ ทำให้ผิวข้อเข่ากดทับมาก เกิดการอักเสบของข้อเข่า ทำให้มีอาการปวด ถึงแม้จะไม่ลุกยืนเดิน บางรายอาจมีอาการเข่าบวมร้อนร่วมด้วย
3. ภาวะกล้ามเนื้อเอ็นรอบเข่าตึงตัว บางรายเมื่อจ้อเข่าอักเสบ จะงอเข่าไว้หรือเดินมากทำให้กล้ามเนื้อรอบๆเข่าตึงตัว เกร็ง ทำให้มีอาการปวดได้

หลักการรักษา ข้อเข่าเสื่อม
1. ลดแรงกดที่ผ่านผิวข้อเข่าโดย ลดน้ำหนักตัว ถือเป็นหัวใจของการรักษาก็ว่าได้ ผู้ป่วยบางรายข้อเข่าเสื่อมมาก แต่น้ำหนักน้อย อาจทำให้ไม่มีอาการปวดได้ , ใส่อุปกรณ์เสริมพยุงข้อเข่า , ใช้เครื่องมือช่วยเดิน เช่น ไม้เท้า
2. ลดอาการอักเสบที่เกิดขึ้น โดยการใช้ยาลดการอักเสบ , ใช้เครื่องมือกายภาพบำบัดในระยะอักเสบมาก บวมร้อน ควรประคบเย็น , พักเข่าให้มากขึ้นโดยเดินให้น้อยลง ในระยะที่มีการอักเสบ
3. ลดอาการตึงของกล้ามเนื้อและเอ็นรอบข้อเข่า โดยการใช้เครื่องมือกายภาพบำบัด , ใช้ประคบอุ่นช่วยให้ลดอาการตึงกล้ามเนื้อ , นวดและยืดกล้ามเนื้อ
4. ปฎิบัติตนให้ถูกต้อง โดย หลีกเลี่ยงการเดินมากๆ ขึ้นลงบันไดมาก นั่งยองๆ ขัดสมาธิ พับเพียบ เพราะจะเพิ่มแรงเครียดในข้อข้อเข่าทำให้เข่าอักเสบปวดได้ , ให้บริหารกล้ามเนื้อ ที่จะช่วยประคองข้อเข่า โดยการบริหารดังนี้

– นอนเหยียดเข่า เกร็งเข่ากดกับเตียงค้างไว้ 6 วินาที แล้วปล่อย เกร็งเท่าที่ไม่เจ็บ ทำจาก 10 ครั้ง ค่อยๆ เพิ่มปริมาณจำนวนครั้งไปเรื่อย ๆ อาจใช้ผ้าหรือขวดรองใต้เข่า


– นอนหงายใช้หมอนรองใต้เข่า เหยียดเข่าตรงจากท่างอเกร็งเข่าค้างไว้ 6 วินาที แล้วงอเข่าลงเหมือนเดิม ท่าเริ่มต้น 10 ครั้ง ค่อยๆ เพิ่มจำนวนครั้งเท่าที่ทำได้


– นอนชันเข่าด้านตรงข้ามกับที่เจ็บ ยกขาด้านที่เจ็บขึ้นตรงๆ ท่าเข่าเหยียดตรง ท่าเริ่มต้น 10 ครั้ง ค่อยเพิ่มเท่าที่ทำได้เมื่ออาการปวดเข่าทุเลาแล้ว จึงเริ่มบริหารโดยใช้หมอนรองใต้เข่าในท่านอน ผูกน้ำหนักไว้ที่ข้อเท้าประมาณ 1/2 ก.ก. เริ่มจาก 5-10 ครั้งก่อน ถ้าไม่เจ็บจึงค่อยๆ เพิ่มจำนวนครั้งไป เท่าที่ไม่เจ็บให้ยืนเกร็งเข่า งอเข่าเล็กน้อยคล้ายท่ายืนรำมวยจีน แล้วยืดตัวขึ้นให้เข่าตรงทำสลับกัน เท่าที่ทำได้


– ในคนไข้ที่ไม่มีอาการปวดหลัง ให้บริหารท่านั่งได้ โดยนั่งพิงเก้าอี้ เริ่มเหยียดเข่าตรง เกร็งค้างไว้ 6 วินาที ค่อยๆทำจาก 10 ครั้ง เพิ่มจำนวนเท่าที่ทำได้ ถ้าทำได้ดีแล้วให้เอาน้ำหนักผูกข้อเท้า เริ่มจาก 1/2 ก.ก. ค่อยๆ เพิ่มจำนวนครั้ง แล้วจึงค่อยเพิ่มน้ำหนักขึ้น ถ้าทำแล้วเจ็บเข่ามากขึ้น แสดงว่าบริหารมากไป ให้ลดจำนวนครั้งและน้ำหนักลง

ข้อควรระวัง
ในผู้ป่วยที่มีอาการปวดเข่าทั้งสองข้าง ในการบริหารท่านอน ที่ใช้หมอนรองใต้เข่า ไม่ควรยกขาพร้อมกันทั้งสองข้าง ควรทำทีละข้าง เพราะอาจทำให้มีอาการปวดหลังได้
หัวใจในการรักษาเรื่องข้อเข่าเสื่อมนี้ก็คือ ควรจะลดน้ำหนัก หมั่นบริหารเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ และยืดกล้ามเนื้อไม่ให้ตึงตัว ระวังกิจกรรมประจำวัน แนะนำให้ไปออกกำลังกายด้วยการเดินในน้ำหรือว่ายน้ำ จะช่วยให้ท่านใช้เข่าไปได้อีกนาน ส่วนในรายที่เข่าเสื่อมมากหรือขาโก่งมาก อาจจำเป็นต้องรักษาด้วยการผ่าตัด

 

ที่มาจาก วารสารโรงพยาบาลรามคำแหง

https://www.facebook.com/ramhospital

ขออนุญาตใช้เนื้อหา