สมุนไพรจีน รักษาโรคตอนที่ 2

หน้าแรก / แพทย์แผนจีน / สมุนไพรจีน รักษาโรคตอนที่ 2

วันนี้ก็มาถึงตอนที่ 2 กันแล้วนะคะกับ สมุนไพรจีน รักษาโรค คราวที่แล้วเราแนะนำสมุนไพรจีนไปเยอะพอสมควร วันนี้เรามาต่อกันดีกว่าค่ะ ยังมีอีกหลากหลายชนิดเลยที่มีประโยชน์ ไปดูกันเลยดีกว่าค่ะ

 

” ชังตุ๊ก “
ชื่อจีนกลาง : ชังจู๋
ชื่อไทย : โกฐเขมา
ชื่ออังกฤษ : Atractylodes Rhizome
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Atractylodes lancea (Thunb.) DC. หรือ A. chinensis (DC.) Koidz.
วงศ์ : Compositae
ชื่อเครื่องยา : Rhizoma Atractylodis
ส่วนที่ใช้ทำยา : เหง้า
ชังตุ๊ก

สรรพคุณตามตำราการแพทย์แผนจีน : ชังตุ๊ก รสเผ็ดขม อุ่น มีฤทธิ์ขับความชื้น เสริมระบบการย่อยอาหาร สรรพคุณแก้ความชื้นกระทบส่วนกลาง (จุกเสียด อึดอัดลิ้นปี่ อาเจียน เบื่ออาหาร ท้องเสีย) และมีฤทธิ์ขับลมและความชื้น แก้ปวดข้อและกล้ามเนื้อ บรรเทาอาการไข้หวัดจากลมเย็นหรือความชื้น (จับไข้ หนาว ๆ ร้อน ๆ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตัว) ชังตุ๊กผัดรำข้าวสาลี รสเผ็ดจะลดลง แต่คุณสมบัติแห้งจะนุ่มนวลขึ้น และมีกลิ่นหอม เพิ่มฤทธิ์ช่วยให้การทำงานของม้ามและกระเพาะอาหารดีขึ้น ใช้รักษาอาการของม้ามและกระเพาะอาหารทำงานไม่สัมพันธ์กัน (กระเพาะอาหารทำหน้าที่ย่อยอาหารจนได้สารจำเป็น ส่วนม้ามทำหน้าที่ลำเลียงสารจำเป็นนี้ไปใช้ทั่วร่างกาย) แก้เสมหะเหนียวหนืด แก้ต้อหิน แก้ตาบอดกลางคืน ชังตุ๊กผัดเกรียม รสเผ็ดและคุณสมบัติแห้งจะลดลงมาก มีฤทธิ์ช่วยให้การทำงานของลำไส้แข็งแรง แก้ท้องเสียเป็นหลัก ใช้รักษาอาการท้องเสียเนื่องจากม้ามพร่อง โรคบิดเรื้อรัง

ขนาดที่ใช้และวิธีใช้ : ใช้ขนาด 3-9 กรัม ต้มเอาน้ำดื่ม

ข้อห้ามใช้ ข้อควรระวัง และอาการข้างเคียง : ควรใช้อย่างระวังในผู้ป่วยร้อนพร่อง หรือผู้ป่วยที่มีเหงื่อออกมากเนื่องจากเว่ย์ชี่ (卫气) พร่อง

 

” ซายิ้ง “
ชื่อจีนกลาง : ซาเหริน
ชื่อไทย : เร่วดง
ชื่ออังกฤษ : Villous Amomum Fruit
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Amomum villosum Lour. หรือ A. villosum Lour. var. xanthioides T.L.Wu et Senjen
หรือ A.longiligulare T.L. Wu
วงศ์ : Zingiberaceae
ชื่อเครื่องยา : Fructus Amomi
ส่วนที่ใช้ทำยา : ผลสุก

ซายิ้ง

สรรพคุณตามตำราการแพทย์แผนจีน : ซายิ้ง รสเผ็ด อุ่น มีฤทธิ์สลายความชื้น ทำให้ชี่หมุนเวียน ใช้รักษาอาการชี่ติดขัด ทำให้จุกเสียด แน่นท้อง มีฤทธิ์ให้ความอบอุ่นแก่กระเพาะอาหาร ระงับอาเจียน ท้องเสีย ใช้แก้กระเพาะอาหารและลำไส้เย็นเกินไป ทำให้ท้องเสีย อาเจียน และมีฤทธิ์บำรุงครรภ์ แก้อาการแพ้ท้อง เช่น คลื่นไส้อาเจียน เบื่ออาหารในสตรีมีครรภ์ ซายิ้งผัดน้ำเกลือ รสเผ็ดจะลดลง มีฤทธิ์ช่วยนำตัวยาลงสู่ส่วนล่างของร่างกาย เพิ่มฤทธิ์ให้ความอบอุ่นกับไตและบำรุงครรภ์

ขนาดที่ใช้และวิธีใช้ : ใช้ 3-6 กรัม หรือมากกว่านี้ตามอาการของโรค ต้มเอาน้ำดื่ม (ถ้าต้มกับยาอื่นควรใส่ทีหลัง)
โดยมีรายละเอียดการใช้ทางคลินิก ดังนี้

  1. แก้อาการแพ้ท้อง อาเจียน รับประทานอาหารไม่ได้ ให้ใช้เมล็ดบดเป็นผงชงกับน้ำขิงต้ม รับประทานวันละหลาย ๆ ครั้ง
  2. แก้อาการเป็นพิษ ให้ใช้เมล็ดบดเป็นผง รับประทานกับน้ำอุ่น
  3. บำรุงธาตุ แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อและปวดท้อง โดยใช้เมล็ดซายิ้ง หัวแห้วหมู รากกำเช่า และเจียงแห้งร่วมกัน
  4. แก้ประจำเดือนมามากกว่าปกติ ให้ใช้ผลเร่วแห้งรางไฟจนแห้งกรอบ แล้วบดเป็นผงชงน้ำรับประทานบ่อย ๆ

 

” ซึงกี “
ชื่อจีนกลาง : ซาเหริน
ชื่อไทย : เร่วดง
ชื่อจีนกลาง : ซังจือ
ชื่อไทย : กิ่งหม่อน
ชื่ออังกฤษ : Mulberry Twig
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Morus alba L.
วงศ์ : Moraceae
ชื่อเครื่องยา : Ramulus Mori
ส่วนที่ใช้ทำยา : กิ่งอ่อน

ซึงกี

สรรพคุณตามตำราการแพทย์แผนจีน : ซึงกี รสขม สุขุม มีฤทธิ์ขับลม ทำให้เส้นลมปราณคล่องตัว ใช้รักษาอาการปวดข้อ เส้นเอ็น หรือกล้ามเนื้อ และมีฤทธิ์คลายอาการขัดของข้อต่อ ใช้แก้อาการมือเท้าเป็นตะคริว ซึงกีผัด มีฤทธิ์ช่วยให้เส้นลมปราณแขนขาไหลเวียนดี ส่วนใหญ่ใช้รักษาอาการปวดเมื่อยและชาตามหัวไหล่และแขน ซึงกีผัดเหล้า มีฤทธิ์แรงในการขับลมและระบายความชื้น ช่วยให้เส้นลมปราณไหลเวียนและระงับปวดได้ดี ใช้รักษาอาการปวดข้อต่อ แขนขาหดเกร็งหรือชักกระตุก

ขนาดที่ใช้และวิธีใช้ : ใช้ 9-15 กรัม ต้มเอาน้ำดื่ม

” ซึงแปะพ้วย “
ชื่อจีนกลาง : ซังไป่ผี
ชื่อไทย : เปลือกรากหม่อน
ชื่ออังกฤษ : White Mulberry Root-bark
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Morus alba L.
วงศ์  : Moraceae
ชื่อเครื่องยา : Cortex Mori
ส่วนที่ใช้ทำยา : เปลือกราก

ซึงแปะพ้วย

สรรพคุณตามตำราการแพทย์แผนจีน : ซึงแปะพ้วย รสอมหวาน เย็น มีฤทธิ์ระบายความร้อน  บรรเทาอาการหอบ  ใช้แก้ไอ หอบหืด (เนื่องจากปอดร้อน) และมีฤทธิ์ขับปัสสาวะ ลดบวม แก้อาการบวมน้ำ (ระบายและดึงชี่ของปอดลงต่ำ ปรับการหมุนเวียนของน้ำ ขับน้ำ ตัวบวม หน้าบวม กล้ามเนื้อผิวหนังบวม น้ำท่วมปอด ทำให้หอบ ปัสสาวะขัด) ซึงแปะพ้วยผัดน้ำผึ้ง จะช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้ปอด มีฤทธิ์ระงับไอ เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการไอและหอบเนื่องจากปอดพร่อง

ขนาดที่ใช้และวิธีใช้ : ใช้ 6-12 กรัม ต้มเอาน้ำดื่ม

 

” ซึงเฮียะ “
ชื่อจีนกลาง : ซังเยี่ย
ชื่อไทย : ใบหม่อน
ชื่ออังกฤษ : Mulberry Leaf
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Morus alba L.
วงศ์ : Moraceae
ชื่อเครื่องยา : Folium Mori
ส่วนที่ใช้ทำยา : ใบ

ซึงเฮียะ

สรรพคุณตามตำราการแพทย์แผนจีน : ซึงเฮียะ รสขมอมหวาน เย็น มีฤทธิ์กระจายลมร้อน ช่วยให้ผ่อนคลาย แก้หวัดจากการกระทบลมร้อน ปวดศีรษะ มีฤทธิ์ให้ความชุ่มชื้น และระบายความร้อนที่ปอด ช่วยขับความร้อนจากปอด แก้อาการไอแห้ง และมีฤทธิ์ผ่อนคลายตับ ช่วยให้ตาสว่าง แก้อาการเวียนศีรษะ (เนื่องจากหยางของตับกำเริบ) ตาอักเสบ ตาลาย ซึงเฮียะผัดน้ำผึ้ง มีคุณสมบัติค่อนข้างชุ่มชื้น เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่มี อาการไอแห้ง

ขนาดที่ใช้และวิธีใช้ : ใช้ 5-9 กรัม ต้มเอาน้ำดื่ม

” เซียงเม้า “
ชื่อจีนกลาง : เซียนเหมา
ชื่อไทย : ว่านพร้าว
ชื่ออังกฤษ : Common Curculigo Rhizome
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Curculigo orchioides Gaertn.
วงศ์ : Amaryllidaceae
ชื่อเครื่องยา : Rhizoma Curculiginis
ส่วนที่ใช้ทำยา : เหง้า

เซียงเม้า

สรรพคุณตามตำราการแพทย์แผนจีน : เซียงเม้า รสเผ็ด ร้อน มีฤทธิ์ให้ความอบอุ่นและเสริมหยางของระบบไต แก้หยางของไตไม่พอ ธาตุไฟน้อย (เช่น อวัยวะเพศไม่แข็งตัว น้ำอสุจิเย็น ปัสสาวะรดที่นอน ปัสสาวะบ่อย) มีฤทธิ์บำรุงเส้นเอ็นและกระดูก  แก้ระบบไตอ่อนแอ  เข่าและเอวอ่อนแรง  ปวดเส้นเอ็นและกระดูก  การปวดและการชาเรื้อรังจากความเย็นและความชื้น และมีฤทธิ์ขับความเย็นและความชื้น แก้หยางของม้ามและไตพร่อง หน้าท้องและท้องน้อยเย็นและปวด ถ่ายท้อง เซียงเม้าผัดเหล้า จะช่วยลดพิษของสมุนไพร เพิ่มฤทธิ์ในการบำรุงหยางของไต เสริมความแข็งแรงของเส้นเอ็นและกระดูก รวมทั้งขับความเย็นและความชื้นได้ดี เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการหย่อนสมรรถภาพทางเพศ ปวดเส้นเอ็นและกระดูก และปัสสาวะบ่อย

ขนาดที่ใช้และวิธีใช้ : ใช้ 3-9 กรัม ต้มเอาน้ำดื่ม

ข้อห้ามใช้ ข้อควรระวัง และอาการข้างเคียง : เซียงเม้าเป็นสมุนไพรที่มีพิษ ห้ามใช้ในผู้ป่วยที่มีอาการร้อนใน

” ไซ้กุงจื้อ “
ชื่อจีนกลาง : สื่อจฺวินจื่อ
ชื่อไทย : เล็บมือนาง
ชื่ออังกฤษ : Rangooncreeper Fruit
ชื่อวิทยาศาสตร์  : Quisqualis indica L.
วงศ์ : Combretaceae
ชื่อเครื่องยา : Fructus Quisqualis
ส่วนที่ใช้ทำยา  : ผลสุก

ไซ้กุงจื้อ

สรรพคุณตามตำราการแพทย์แผนจีน : ไซ้กุงจื้อ รสหวานเล็กน้อย มีฤทธิ์ฆ่าพยาธิและช่วยให้การย่อยอาหารดีขึ้น ใช้ถ่ายพยาธิไส้เดือนและพยาธิเส้นด้าย เนื้อผลไซ้กุงจื้อ มีสรรพคุณและการใช้เหมือนไซ้กุงจื้อ โดยทั่วไปไซ้กุงจื้อจะใช้ในรูปแบบของยาต้ม หากเตรียมเป็นยาผงหรือยาเม็ดจะใช้เนื้อผลไซ้กุงจื้อ เนื้อผลไซ้กุงจื้อผัด จะช่วยลดอาการข้างเคียงที่เกิดจากการหดเกร็งของกล้ามเนื้อกระบังลม มีฤทธิ์ช่วยให้ม้ามแข็งแรง การย่อยอาหารดีขึ้น และฆ่าพยาธิ ส่วนใหญ่ใช้รักษาอาการปวดท้องเนื่องจากพยาธิไส้เดือนและพยาธิเส้นด้ายในเด็ก

ขนาดที่ใช้และวิธีใช้ : ใช้ 9-12 กรัม ต้มเอาน้ำดื่ม หรือเนื้อในผล 6-9 กรัม ทำเป็นยาลูกกลอนหรือเป็นยาผงรับประทานครั้งเดียว หรือแบ่งรับประทานเป็น 2 ครั้ง

ห้ามใช้ ข้อควรระวัง และอาการข้างเคียง : ห้ามใช้ไซ้กุงจื้อร่วมกับน้ำชาเข้มข้น เนื่องจากจะลบล้างฤทธิ์กัน

ขอบคุณที่มาจาก : สถาบันการแพทย์ไทย-จีน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ขออนุญาตใช้เนื้อหา